“De stad ontplofte toen dit onzalige plan bekend werd.” Met die woorden opent Ronald Buijt, de nieuwe oppositieleider van Leefbaar Rotterdam, het debat over het afschaffen van gratis openbaar vervoer voor ouderen. Leefbaar is tegen en bijna de voltallige oppositie sluit zich daarbij aan. Volgens het nieuwe college ontkomt de stad niet aan pijnlijke keuzes, schrijft onze mediapartner Rijnmond.
Tienduizenden reacties, overvolle mailboxen, protesterende ouderen op de trappen van het stadhuis en raadsleden die op straat persoonlijk worden aangesproken.
Gewone ritten
De boodschap is steeds dezelfde: doe het niet. Behoud het gratis ov voor de 77.000 oudere Rotterdammers die er gebruik van maken. Voor hun vrijheid, hun zelfstandigheid, hun mobiliteit en hun sociale contacten. En om vereenzaming en isolement tegen te gaan.
Ga toch fietsen
Volgens oppositieraadslid Serkan Soytekin van DENK gaat het gratis openbaar vervoer voor ouderen niet om spectaculaire uitstapjes, maar om gewone ritten die ouderen nodig hebben om actief te blijven, voor anderen te zorgen en erbij te horen. “Gratis is geen luxe maar vrijheid, en het hoort niet alleen bij mensen met een dikke portemonnee. Dit plan moet van tafel: nu, niet straks.”
De boodschap van het college aan ouderen komt volgens hem feitelijk neer op: ga toch fietsen. “Daarmee spuugt het college ze in het gezicht.”
“Het maakt boos, het maakt verdrietig, het raakt zoveel mensen”, zegt Buijt van Leefbaar Rotterdam. Hij was tot deze zomer wethouder Ouderen. Voor Leefbaar was het afschaffen van gratis ov altijd ‘ononderhandelbaar’. Sinds deze zomer zit de partij daarentegen niet meer in het stadsbestuur, maar in de oppositiebanken.
Nieuwe protesten met SP-moeder
“Ouderen betalen met keihard isolement. Dit is asociale politiek”, betoogt SP-raadslid Emin Basoglu. De eenmansfractie kondigt nieuwe protesten en acties aan; de posters zijn al gedrukt. Zelfs zijn moeder, die volgens Basoglu nog nooit op de barricaden heeft gestaan, doet mee. “Ze zal me straks weer bellen of het al gelukt is.”
Volgens Forum dreigt het college met deze maatregel niet alleen razendsnel steun in de gemeenteraad, maar in heel Rotterdam te verliezen. Voor 50PLUS is het ‘een schande’ dat zoveel ouderen de dupe worden.
Pijnlijke maatregel
De oppositie verwachtte niet dat PRO zou instemmen met het afschaffen van het gratis ov. “Deze maatregel had ik liever niet genomen”, verklaart raadslid Marvin Biljoen de beslissing van zijn partij. “Ik wil dat er geen mensen op straat slapen en dat de problemen in de jeugdzorg worden opgelost.”
Ook Volt, voor het eerst vertegenwoordigd in het stadsbestuur, verdedigt de keuze. “We willen af van een grijze economie, mensen slapen op straat, mensen hebben geen huis. Het kost allemaal veel geld en we moeten moeilijke keuzes maken voor de toekomst van de stad”, zegt raadslid Hilgo Wempe.
Wat levert bezuiniging op?
Toch weet de coalitie de oppositie niet te overtuigen. Tegenstanders wijzen erop dat het gratis ov ouderen actief en zelfstandig houdt. Bovendien betaalt de gemeente per oudere veel minder dan wat 77.000 ouderen los zouden betalen. Minder reizende ouderen betekent volgens hen ook legere trams en metro’s, terwijl Rotterdam juist het autogebruik wil terugdringen en het openbaar vervoer wil stimuleren.
Het college wil ouderen met een kleine beurs tegemoetkomen, maar van volledige compensatie is geen sprake. Bovendien komt maar een beperkte groep ervoor in aanmerking.
Schrale tegemoetkoming
Er wordt 2,8 miljoen euro vrijgemaakt voor ouderen met alleen AOW of een inkomen van enkele tientjes daarboven. Zij zouden jaarlijks 190 euro extra tegoed kunnen krijgen. Volgens Buijt kunnen zij daar maar een paar dagen per jaar van reizen. “Het is een fooi voor een heel beperkte groep.”
Volgens wethouder Miriam Harika komen ongeveer 17.000 Rotterdamse huishoudens voor het extra tegoed in aanmerking. Op dit moment wordt nog geen twee derde van deze groep daadwerkelijk bereikt. Een deel van de ouderen krijgt het tegoed dus mogelijk helemaal niet.
Alternatieven van tafel geveegd
De coalitie nodigt de oppositie uit om met alternatieven te komen. Maar zodra die voorstellen op tafel liggen, worden ze volgens de oppositie vrijwel direct afgeschoten. “Er wordt krampachtig vastgehouden aan het coalitieakkoord.”
Zo vraagt de oppositie of het stadsbestuur opnieuw met de RET kan onderhandelen. Andere voorstellen zijn gratis reizen tijdens de daluren, geld gebruiken uit het fonds voor een autoluwe stad of de toeristenbelasting met 1 procent te verhogen.
Wijzen voor een oplossing
De coalitiepartijen vinden de voorstellen niet concreet en houden vast aan de pijnlijke maatregel. D66 wijst erop dat de huidige regeling nergens zo royaal is als in Rotterdam.
Volgens de oppositie is het ‘vals’ om eerst zelf een probleem te creëren en vervolgens naar haar te wijzen voor de oplossing. “We worden keihard geschoffeerd”, zegt Soytekin. “Alle alternatieven worden van tafel geveegd. Jullie creëren een probleem, los het zelf op.”
“U daagt ons uit, maar dan blijkt u er niets mee te willen doen”, zegt Sjef Siemons van 50PLUS.