We gebruiken steeds meer elektriciteit in Rotterdam, van warmtepompen tot laadpalen voor elektrische auto’s. Bedrijven in de haven stappen over van fossiele brandstoffen naar elektriciteit. Die overgang gaat zo snel, dat we tegen de grenzen van het Rotterdamse stroomnet aanlopen. En dát noemen we netcongestie. Die netcongestie heeft veel invloed: op de mogelijkheden in de haven, maar ook hoe we in de stad gebruik maken van elektriciteit.
Presentator Jeroen Heidenreich legt in een explainer uit hoe dat volle stroomnet is ontstaan, wat voor impact het heeft èn het belangrijkst; hoe we dat ook weer oplossen.
Hoe kan het stroomnet zo vol raken?
De afgelopen jaren is er veel veranderd in de stad en de haven van Rotterdam. Bedrijven en huishoudens stappen over van fossiele brandstoffen naar elektriciteit: elektrisch rijden, warmtepompen, inductie. Tegelijkertijd wekken steeds meer partijen zelf stroom op, met zonnepanelen en windturbines.
Die omslag is goed nieuws voor het klimaat, maar het stroomnet is er niet op berekend. Op steeds meer plekken raakt het net daardoor overbelast. Er is simpelweg niet genoeg ruimte op het net om alle vraag en aanbod te verwerken, vooral op piekmomenten zoals vlak voor werktijd of ’s avonds.
Wat betekent dit voor de haven?
Bedrijven in de haven, die willen uitbreiden of willen verduurzamen, staan in de rij: er is simpelweg te weinig stroom en te weinig ruimte op het net beschikbaar. Hierdoor komen investeringen voor elektrificatie stil te liggen. De leidende positie van de Rotterdamse haven komt hierdoor zelfs in gevaar.
Structurele oplossingen zoals het aanleggen van dikkere kabels, nieuwe hoogspanningsstations en transformatoren nemen veel tijd in beslag. Netbeheerder Stedin noemt het een legpuzzel: een stroomstation bouwen kost zelf twee jaar, maar daar gaan al gauw acht jaar aan vergunningsprocedures aan vooraf.
Wat er ondertussen gebeurt
Terwijl de grote uitbreidingen nog jaren duren, wordt gezocht naar manieren om het bestaande net slimmer te gebruiken. Bedrijven worden gestimuleerd om stroom te gebruiken op momenten dat het net minder druk is, of om energie op te slaan in batterijen. Organisaties die essentieel zijn voor de samenleving, zoals ziekenhuizen, kunnen voorrang krijgen op de wachtlijst. Verder wordt bijvoorbeeld op de Tweede Maasvlakte gekeken hoe stroom lokaal kan worden opgewekt en direct gebruikt, zodat het net wordt ontzien.
Ook in de stad is het stroomnet vol
In de stad merken de Rotterdammers dat het stroomnet vol is doordat zij op een wachtlijst komen als zij een aansluiting willen voor hun inductieplaat, warmtepomp of laadpaal. Ze merken het aan de vertraging in woningbouwprojecten die wachten op stroomaansluiting. Ze merken het aan de lege panden waar nieuwe bedrijven zich niet kunnen vestigen omdat er geen stroom is.
De gemeente Rotterdam werkt aan een ‘netbewuste stad’: een stad waarin energiegebruik, ruimte en infrastructuur samen worden gepland. Tegelijkertijd erkent de gemeente dat de vraag naar stroom sneller groeit dan het net kan worden uitgebreid, en dat ruimte in de stad schaars is: kabels en stroomhuisjes moeten net zo goed een plek krijgen als woningen, groen en wegen.
Kortom
Netcongestie is voor Rotterdam geen ver-van-mijn-bed-probleem. Het bepaalt heel concreet of bedrijven in de haven kunnen verduurzamen, uitbreiden of zich er kunnen vestigen, en of woningbouwprojecten snel genoeg van de grond komen. Zolang de vraag en aanbod van stroom sneller groeien dan het net kan bijbenen, blijft dat de komende jaren een uitdaging waar Rotterdam mee te maken heeft.
Kort gezegd bestaat de oplossing uit twee sporen, voor zowel de haven als de stad: meer en dikkere kabels aanleggen, en vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen zodat de piekbelasting vermindert. Omdat het eerste spoor jaren duurt, is Rotterdam voorlopig vooral aangewezen op het tweede: slimme, lokale oplossingen en samenwerking tussen bewoners, bedrijven, netbeheerders en overheid.
Wereldhavendagen
Wil je meer weten over het overvolle stroomnetwerk en precies weten wat de netcongestie betekent voor de Rotterdamse haven maar ook voor de gewone Rotterdammer. Kijk dan naar de talkshow ‘Eerlijk over de Haven: Stroom voor de toekomst’ en onze explainer die specifiek ingaat op de netcongestie. Op de innovatiekade van de Wereldhavendagen vind je meer informatie over hoe er wordt gewerkt aan de elektrificatie van de haven. Volg de Wereldhavendagen bij OPEN Rotterdam. Verslaggevers Jeroen Heidenreich en Sali Cisse doen samen met mediapartner Rijnmond verslag vanaf de kades.