De wereld is weer even wakker geschud. De Amerikaanse aanval op hoofdstad Caracas in Venezuela en de arrestatie van president Nicolás Maduro zorgen wereldwijd voor onrust en discussie. Ook in Rotterdam wordt het nieuws nauwlettend gevolgd, door bijvoorbeeld rechtssocioloog Dr. Jeff Handmaker. En de Amerikaanse Rotterdammer Austin Willingham, die sinds afgelopen zomer in de stad woont, kijkt met gemengde gevoelens naar de gebeurtenissen. “Ik ben natuurlijk geen expert, maar als Amerikaan heb ik natuurlijk wel een mening over wat er nu gebeurd in de wereld.”
Willingham woont sinds juni in Rotterdam en is creatief freelancer. Oorspronkelijk komt hij uit de Verenigde Staten, maar hij woonde en werkte eerder in onder meer Australië. Zijn vertrek uit Amerika was niet direct politiek gemotiveerd, vertelt hij, al speelde de eerste termijn van Donald Trump wel op de achtergrond mee. “Het was geen bewuste beslissing om weg te gaan vanwege hem, maar ik zag wat andere landen te bieden hadden en wilde dat ervaren. Daarnaast is de huidige politieke situatie in Amerika wel de reden voor mij om in ieder geval niet terug te gaan.”
Over de situatie in Venezuela zegt Willingham dat hij begrijpt waarom sommige Venezolanen hoop voelen. “Ik denk dat de Venezolaanse mensen al jaren lijden onder Maduro”, zegt hij. “Ze hebben familie en vrienden over de hele wereld en je hoort wat zij hebben moeten overleven.” Tegelijkertijd plaatst hij grote kanttekeningen bij de Amerikaanse intenties. “Alles wat de VS doet, komt met een prijs”, zegt hij. “Het trackrecord van de VS en van onze huidige president betekent dat dit niet gedaan wordt om hen te helpen, maar vooral voor eigen voordeel.” Hij verwijst daarbij naar eerdere Amerikaanse interventies in onder meer het Midden-Oosten en Zuid-Amerika. “Als je kijkt naar de geschiedenis, dan loopt dat zelden goed af.”
De recente aanval maakt hem ook bezorgd over de toekomst. “Het engste is dat de president dit heeft gedaan zonder toestemming van het congres”, zegt Willingham. “Dat laat zien dat dit soort dingen op elk moment en op elke plek kan gebeuren.” Hij merkt dat dit besef ook buiten de Verenigde Staten leeft. “Mensen buiten Amerika lijken zich soms meer zorgen te maken over de Amerikaanse politiek dan Amerikanen zelf.” Over zijn eigen gevoel is hij duidelijk: “Ik ben niet per se bang, maar wel voorzichtig. Ik ben eraan gewend geraakt dat alles kan gebeuren.”
Internationaal Recht
Volgens dr. Jeff Handmaker, hoofddocent rechtssociologie aan de Erasmus Universiteit en specialist in internationaal recht, zijn die zorgen juridisch goed te onderbouwen. “Het korte antwoord is: nee, dit mag niet”, zegt hij over de Amerikaanse aanval. “Volgens internationaal recht en zelfs volgens Amerikaans recht.” Handmaker legt uit dat een land slechts in twee gevallen een ander land mag aanvallen: bij directe zelfverdediging of met een expliciet mandaat van de VN-Veiligheidsraad. “Van beide was hier geen sprake.” Ook binnen de Verenigde Staten zijn de regels overtreden, stelt hij. “Het congres is de enige instantie die toestemming kan geven voor oorlog. Dat is hier niet gebeurd.”
De gevolgen daarvan reiken verder dan Venezuela alleen, benadrukt Handmaker. “Dit ondermijnt basisprincipes van internationaal recht, zoals soevereiniteit”, zegt hij. “Dat zijn juist de principes waarop de Verenigde Naties na de Tweede Wereldoorlog zijn opgericht.”
Rotterdamse Haven
Voor een stad als Rotterdam, met een grote haven en een sleutelrol in internationale handel, zijn die schendingen extra relevant. “Je ziet nu al dat de olieprijs stijgt”, zegt Handmaker. “Dit soort acties hebben dus directe gevolgen voor de wereldpolitiek, maar ook voor de wereldeconomie. En dat raakt ons ook weer.”