Dorpen die worden aangevallen, families die op de vlucht slaan en mensen die uitgebuit worden vanwege grondstoffen; dat is de situatie waar de bevolking van de Democratische Republiek Congo dagelijks mee te maken heeft. Voor veel Rotterdammers voelt het conflict ver weg, maar sommigen slapen ermee en worden ermee wakker. Voor zangeres en radiomaker Donna Senders is dat het geval. Zij is half Nederlands, half Congolees en geboren in Delfshaven. In gesprek met onze verslaggever Robin Qasem vertelt ze over haar roots, haar familie en waarom ze zich steeds meer uitspreekt over de situatie in Congo.
In Delfshaven, de plek waar Donna werd geboren, blikt ze terug op haar jeugd, haar muzikale familie en haar zoektocht naar haar Congolese achtergrond. Lange tijd stond ze daar niet bewust bij stil. “Ik wist niet zo heel erg goed wat het betekende”, vertelt ze. “Ik snapte natuurlijk wel dat ik er anders uitzag dan de rest van mijn gezin. Maar ik wist niet zo heel erg goed wat dat dan betekende. Dat is pas later in mijn leven gekomen, toen ik zelf meer onderzoek ben gaan doen naar mijn eigen familie en naar de Congolese roots.”
Politiek gearrangeerde familie
De persoonlijke zoektocht naar haar eigen identiteit, is iets wat zich bij Donna door de jaren heen heeft ontwikkeld. Na meer en meer onderzoek kwam ze er ook nog eens achter dat ze eigenlijk uit een heel politiek betrokken familie komt. “Bijvoorbeeld mijn oud-tante”, begint Donna. “Zij was de eerste Congolese vrouw die is afgestudeerd aan de universiteit. Daar ben ik natuurlijk super trots op. Ze was later ook VN-ambassadeur en ze was vooral op socialistisch gebied heel erg bezig met kinderen een stem te geven en voor vrouwen op te komen.”
Haar tante, de zus van haar vader, heeft dat stokje vervolgens overgenomen. “Zij heeft een vrouwenhuis gehad waar ze vrouwen, die slachtoffer zijn van huiselijk geweld, heeft opgevangen. Ze was journalist en heeft de verhalen van die vrouwen naar voren gebracht. Met haar heb ik altijd ook veel contact gehad.”
Maar daar houdt het niet op. Haar oud-oom speelde een belangrijke rol in de Congolese politiek tijdens de periode van onafhankelijkheidsleider Patrice Lumumba. “Hij was ook een VN-ambassadeur, maar dan van Patrice Lumumba, die echt ervoor gezorgd heeft om de onafhankelijkheid van Congolezen heel erg aan te moedigen.”
Je stem laten horen
De maatschappelijke situatie in Congo kwam voor Donna pas dichterbij toen ze via familieleden op social media steeds meer berichten zag over geweld en onrust. Dat botste met haar werk als radiomaker. Ze zat elke avond achter een microfoon en hoorde in de Nederlandse media weinig over Congo. “Waarom heb ik het er dan niet over?”, vroeg ze zich vervolgens af. “Ik kon het niet meer rijmen met mezelf dat ik elke avond een platform had, maar dat ik daar niet over sprak.”
Toch vond ze het spannend om zich uit te spreken. Ze twijfelde of ze wel de juiste persoon was om dit verhaal te vertellen, omdat ze zelf niet in Congo is opgegroeid. “Ik vond het toen heel eng”, legt ze uit. “Ik voelde me bijna als een soort van imposter: ik heb daar niet gewoond, ik ben pas net bezig met die persoonlijke zoektocht en dan ga ik nu dus in de spotlight vertellen over Congo.”
Echter verdween die twijfel langzaam, mede door de steun die ze kreeg. “Maar gelukkig ben ik heel erg omarmd door die Congolese gemeenschap. En ik bedoel, uiteindelijk ben ik juist ook Congolees. Dus dat is denk ik een extra toevoeging op die reis.”
Ultieme doel
Inmiddels is Donna een bekend gezicht in de Free Congo-beweging. Sinds een paar jaar zet ze zich in voor vrede en meer gerechtigheid voor de Congolezen. Ze beseft dat het een lange weg is. De strijd voor rechtvaardigheid speelt al generaties lang binnen haar familie. Toch blijft ze haar verhaal delen. “Ik hoop dat de Congolese community in Nederland zichzelf steeds meer kan vinden. Uiteindelijk is natuurlijk het ultieme doel, wat ik absoluut niet in mijn eentje kan, hoe graag ik het ook zou willen, dat we een vrije Congo hebben.”
In de serie Geboren en Getogen gaat de maker van de serie, Robin Qasem, langs bij Rotterdammers met roots over de hele wereld. In korte mini-documentaires delen zij hun verhalen over afkomst, identiteit en de band met de stad. Wat betekent het om in Rotterdam te wonen, maar geworteld te zijn in een ander land? Wat speelt er in het land van herkomst? En hoe beïnvloedt dat wie je bent? Geboren en Getogen laat zien hoe persoonlijk het wereldnieuws kan zijn en hoe de wereld samenkomt in een wereldstad als Rotterdam.