Veel mensen denken bij het einde van de Tweede Wereldoorlog misschien aan 5 mei, maar voor het Koninkrijk der Nederlanden was de oorlog pas echt afgelopen op 15 augustus 1945, toen er een einde kwam aan de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië. In een nieuwe aflevering van Dagen Die Blijven bezoekt presentator Quintis Ristie de 15 augustusherdenking aan de Boompjeskade en viert hij de Indische, Indonesische, Molukse en Papoea-cultuur op de Floating Pasar. Dit doet hij samen met de Rotterdamse familie Nijsen-Wenas.
De vader van het gezin, Axel Nijsen, groeide op met slechts een deel van de verhalen van zijn grootouders die de Japanse interneringskampen overleefden en uiteindelijk ontscheept werden naar de Lloydkade in Rotterdam. “Ze vertelden alleen maar de fijne dingen”, aldus Axel. “Over de oorlog werd eigenlijk niet gesproken, omdat mijn familieleden, zoals heel veel andere Indische families, verschrikkelijke dingen hebben meegemaakt.” Ook de grootouders van Esmeralda Wenas spraken alleen over ‘de fijne tijd’.
Op hun beurt vertellen Esmeralda en Axel hun dochter Eveanna zoveel mogelijk over de geschiedenis en cultuur. Samen zijn ze ook vrijwilliger op de herdenking en Floating Pasar. Eveanna vindt het belangrijk dat de geschiedenis en tradities worden doorgegeven. “Ik heb geleerd dat het heel belangrijk is om aandacht te geven aan je cultuur, maar ook aan je geschiedenis, aan je familiegeschiedenis. En dat daar ook gewoon leuke dingen bij horen, zoals lekker samen eten en tijd doorbrengen met de familie.”
Pijnlijke gesprekken
Dewi Reijs, oud-bestuurslid Stichting 15 augustus Rotterdam, vertelt waarom stilstaan bij de gezamenlijke geschiedenis belangrijk is. “Als je met het verleden in dialoog gaat, dan sta je ook beter geworteld in het heden, dat is mijn idee.”
Reijs legt uit dat 15 augustus een soort 4 en 5 mei in één is waarbij een uur herdacht wordt, maar er daarna op het cultureel festival ruimte is voor muziek, verdieping, mooie, maar ook pijnlijke gesprekken. Bijvoorbeeld over de rol van de Nederlandse overheid. “Ook de regering heeft actief deelgenomen aan bepaalde zaken die nog niet helemaal bekend zijn. In het Wetboek van Strafrecht is opgenomen dat oorlogsmisdaden niet verjaren. Behalve de onafhankelijkheidsoorlog in Indonesië”, aldus Reijs. “Het gaat ook over framing en hoe je naar elkaar kijkt. Dan is het zeker in deze tijd, in tijden van polarisatie en als je ziet welke oorlogen er aan de gang zijn, heel erg belangrijk om stil te staan bij hoe er op dat moment werd gehandeld door de Nederlandse regering, maar ook hoe mensen hier werden ontvangen.”
De serie ‘Dagen die Blijven’ is mede mogelijk gemaakt door Gemeente Rotterdam. Dit programma wordt gerealiseerd onder redactionele verantwoordelijkheid van OPEN Rotterdam. De opdrachtgever heeft geen invloed op de inhoud. De volledige serie is hier terug te kijken.