Sinds de afschaffing van de bed-bad-broodregeling in januari dreigen tientallen mensen zonder papieren in Rotterdam op straat te belanden. In Charlois is een leegstaand pand omgetoverd tot een collectief woon- en werkproject: de BuurToren. “Een plek voor mensen die huisvesting nodig hebben, omdat ze anders op straat belanden”, vertelt een bewoner.
De BuurToren, zoals het pand heet, is uitgegroeid tot een collectief van tientallen bewoners en vrijwilligers. Wekelijks organiseren zij bouwdagen, vergaderingen en gezamenlijke maaltijden. Iedereen die te maken heeft met acute woningnood kan er terecht. “Omdat iedereen een dak verdient in deze prachtige stad”, zegt bewoner Sam, die sinds juli in de BuurToren woont. “Mensen gooien dingen weg die je nog prima kunt gebruiken, zoals bouwmaterialen en eten. Wij gebruiken dat voor het klussen.”
Noodopvang vult gat in Rotterdams beleid
De initiatiefnemers zien de BuurToren als een noodzakelijk alternatief voor de opvang die volgens hen ontbreekt vanuit de overheid. Ze wijzen erop dat er in Rotterdam naar schatting 17.000 panden leegstaan, terwijl mensen zonder thuis op straat slapen. Hun doel is om op termijn niet alleen onderdak te bieden, maar ook een inclusieve plek te creëren waar mensen zonder papieren of met een kwetsbare positie tijdelijk kunnen wonen en zich veilig voelen.
Het idee voor de BuurToren ontstond begin dit jaar, toen het Rijk de bed-bad-broodregeling stopzette. De gemeente Rotterdam besloot, als enige grote stad, deze opvang niet zelf voort te zetten. Dat leidde tot zorgen en protest: op het Stationsplein kwamen bewoners, activisten en betrokken Rotterdammers samen om te demonstreren tegen het wegvallen van de regeling. Met spandoeken, tenten en toespraken riepen zij de gemeente op om opvang voor ongedocumenteerden te garanderen. De onrust werd verder aangewakkerd toen de Tweede Kamer dit voorjaar instemde met de nieuwe asielwet, die hulp aan mensen zonder verblijfsstatus verder beperkt.
Buurt steunt initiatief, rechter geeft krakers gelijk
Volgens bewoner Sam is de steun vanuit de wijk groter dan verwacht. Bewoners zeggen over de toren: “Ik vind het fijn dat het er is. Het past bij de wijk en deze mensen hebben ook een plek nodig.” Hoewel buurtbewoners niet veel van de toren merken, is de particuliere eigenaar minder blij met het warme initiatief. Die spande een rechtszaak aan om de krakers te laten vertrekken, maar de rechter stelde hen in juli in het gelijk. Omdat de eigenaar geen concrete plannen had met het pand, woog volgens de rechter het belang van de bewoners bij een dak boven hun hoofd zwaarder. Daarmee kreeg het initiatief voorlopig bestaansrecht.