In de archieven van de centrale bibliotheek van Rotterdam is een satirisch bordspel gevonden als verzet tegen de NSB. Ook wel ‘het Ennesbeërtje’ (NSB,ertje) genoemd. Maretta Johnson is conservator erfgoed bij Atlas van Stolk en vond het spel. “Ik zag meteen dat het van bijzondere cultuurhistorische waarde was.”
Door een opruimactie van de centrale bibliotheek Rotterdam, is er een bijzondere vondst gevonden. Het bordspel ‘het Ennesbeërtje’. Het spel is een satirische variant van het bordspel ganzenbord gemaakt in de Tweede Wereldoorlog.
Gevonden tijdens het opruimen
“Het spel is gevonden in het magazijn, tijdens het opruimen van ons archief ter voorbereiding op de verhuizing”, vertelt Johnson. De bibliotheek heeft aangeven ongeveer vijfhonderd spellen te hebben tussen de archieven, maar nog nooit een bordspel zoals dit gezien te hebben. Toen Johnson het bordspel vond, wist ze het meteen: dit is van bijzondere cultuurhistorische waarde. “Het was zo gedetailleerd, dat het een plek verdiende in onze erfgoedcollectie.
Het Ennesbeërtje is in 1946 naar de bibliotheek gebracht. “Het spel is toen gebracht als geschenk van ene meneer of mevrouw ‘Wisse’ en er staat vermeld dat het een bewerking van een Duits spel zou zijn.”
Spel dateert uit 1945
Volgens Johnson gaat het bordspel niet specifiek over Rotterdam, maar over Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Na onderzoek denken we nu dat het spel dateert van 1945”, vertelt ze.
Volgens Johnson is het spel met een satirisch doel gemaakt, vertelde ze al eerder in gesprek met NPO Radio 1. Ook zijn er volgens haar een heleboel verborgen boodschappen in het spel. “We gaan ervan uit dat het spel na de Bevrijding is uitgegeven door iemand die hier misschien al wel tijdens de oorlog mee is begonnen of tijdens de oorlog in elk geval veel informatie over NSB-praktijken van dichtbij heeft gezien. Dit omdat satire op de Duitsers en NSB ontzettend risicovol was natuurlijk.”
Veel onbekend over de maker van het spel
Over de maker van het spel is nog niet veel duidelijk. “Het is ondertekend door Wim Meester, maar over hem is nog veel onbekend”, vertelt Johnson. Het spel is in ieder geval in goede staat gevonden: “Het is een dubbelgevouwen papier, maar de kleuren zijn nog ontzettend helder en de details goed te zien.” De manier waarop het gemaakt is, vindt Johnson vooral speciaal: “Het zit zo ingenieus in elkaar en is zo professioneel gedrukt, terwijl er geen enkel ander exemplaar van bekend is bij musea en erfgoedinstellingen in ons land.”
Wie het spel zelf wil zien, is welkom om te kijken in de bibliotheek. Op donderdag 9 oktober geeft Johnson ook een lezing met podcastmaker Jordy Hurders, die in zijn podcast ‘De Stille Rebel’ het leven van Wim Meester onderzoekt.