Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht loopt de spanning in Rotterdam op rond Forum voor Democratie. Alle partijen, op Leefbaar Rotterdam na geven aan niet met de partij samen te willen werken. De aanleiding? Twee FvD-kandidaten zijn betrokken bij de omstreden jongerenorganisatie Geuzenbond, een groep die zich richt op nationalistische ideeën. Een van de leden werd vorig jaar opgepakt op verdenking van terroristische voorbereidingen en wapenbezit. Hoe deze jongerenorganisatie invloed heeft op de Rotterdamse politiek, roept vragen op.
Jeroen Postma, lijsttrekker van GroenLinks-PvdA Rotterdam, riep de andere partijen op om niet met Forum samen te werken. Hij vindt Forum voor Democratie “een heel openlijk geradicaliseerde partij”.
“Wat eerst nog een verborgen extreem rechtse agenda was, wordt nu openlijk verspreid met nadruk op een wit Nederland, ze werken samen met internationale rechtse extremisten.” Daarnaast zijn volgens Postma antisemitisme en vrouwenhaat zijn daar aan de orde van de dag. Hij vindt dit niet meer passen binnen de democratie. “Hier gaan wij niet mee samenwerken en andere partijen zouden dat ook niet moeten doen.”
Wat betekent dit voor de lokale politiek van Rotterdam?
De situatie rond FvD en de banden van twee kandidaten met de Geuzenbond heeft directe gevolgen voor de samenwerking in de gemeenteraad. Vrijwel alle partijen, behalve Leefbaar Rotterdam, hebben uitgesproken dat FvD voor hen een no-go is. Zij hadden verder ook geen behoefte om hier verder op te reageren, meldt fractie voorzitter Joey de Waard.
Volgens gemeentebestuur-deskundige John Bijl betekent een boycot vooral dat partijen afstand nemen, maar dat de werking van de gemeenteraad zelf niet verandert. “Dat ze geboycot worden door andere kandidaten wil niet zeggen dat ze daarmee geen toegang hebben tot het gemeentebestuur. Je kan iemand niet boycotten van de verkiezingen.” Ook vindt hij dat het ver gaat om kandidaten om die reden helemaal buiten het proces te plaatsen: “Ik zit ook niet te wachten op mensen op een kieslijst die actief zijn in anti-mensenrechtelijke of antidemocratische groeperingen. Maar het gaat wel te ver om te zeggen dat je daarmee niet mee zou kunnen doen aan de verkiezingen.”
Ook voor de inwoner heeft de deelname van de partij gevolgen, ziet Postma: “Veel inwoners herkennen zich niet in de manier waarop deze partij politiek bedrijft en kunnen zich daardoor onveilig voelen.” Hij vindt dat als partijen zich duidelijk uitspreken over waar ze voor staan en te zeggen dat de FvD een no-go is, dit helderheid schept. “Dat vertrouwen herstellen vind ik essentieel.”
De zorgen reiken inmiddels verder dan Rotterdam: ook in Amsterdam, Den Haag en Nijmegen boycotten lokale partijen de FvD. Mede vanwege de banden met deze jongerenorganisatie, meldt de NOS.
Wat weten we over de kandidaten?
De nummer 10 op de kieslijst, Vos Leijnse, komt voor in een onderzoek van antifascistische onderzoeksgroep Kafka. Hij is medeoprichter van de Groot-Nederlandse Studentenvereniging (GNSV), een omstreden studentenvereniging die zichzelf conservatief-nationalistisch noemt. Daarnaast is Leijnse een belangrijke activist binnen de Geuzenbond.
Ook nummer 6 op de kieslijst, Tim van Setten, duikt op in Kafka-archieven. Hij nam deel aan een JFVD-voetbaltoernooi en heeft ook een achtergrond in zowel de GNSV als de Geuzenbond.
Bijl denkt niet dat het de democratische kijk van de kiezer verward: “Ik denk wel dat het de democratische kijk van de kiezers vaag maakt. Ik kan me goed voorstellen dat je als politicus geen zin hebt om op één podium te staan met iemand die actief is in de Geuzebond.” Wel vindt hij dat de Rotterdamse kiezer geïnformeerd moet worden over de kandidaat op het stembiljet.
In 2021 verzocht de Universiteit Leiden al via een Woo-verzoek om volledige openbaarmaking van informatie over zowel GNSV als de Geuzenbond, variërend van documenten en e-mails tot berichten via apps en sms.
“Het feit dat er twee kandidaten zijn die daar openlijk bij betrokken zijn, maakt het voor ons onacceptabel. Het gaat om dubieuze samenwerkingen en dat is zeker een onderdeel van ons besluit geweest.”, licht Postma toe.
Wat is de Geuzenbond?
De Geuzenbond omschrijft zichzelf als volgt: ‘De nationalist moet niet alleen handelen, maar ook weten waar hij in gelooft […] correct activisme is enkel mogelijk met een juiste ideologische basis.’
Naast de banden met FvD-kandidaten zijn er incidenten binnen de ledenkring. Zo werd Thomas D., eveneens lid van de Geuzenbond, vorig jaar opgepakt na een aanwijzing van de AIVD over mogelijke voorbereiding van terroristisch geweld. Hoewel daar geen bewijs voor werd gevonden, leidde de hoeveelheid wapens en munitie tot een strafzaak. Het OM eist twee jaar cel, waarvan één voorwaardelijk. De uitspraak volgt op 26 februari.