In een campagnefilmpje uit 1977, voor Stem eens op een vrouw, zegt iemand: ‘We moeten af van het idee dat de man zich buitenshuis begeeft en de vrouw alleen maar binnenshuis. Want wie zich vooral binnenshuis bevindt, blijft gemakkelijk onzichtbaar.’ In de afgelopen vijftig jaar is dat gelukkig veranderd, zo zien Marjan Beijering en Anouk van Mil, initiatiefnemers van het Rotterdamse Jaar van de Vrouw. “Vrouwen zijn meer zichtbaar en hoorbaar en het is belangrijk dat we dat koesteren, want niets is vanzelfsprekend.”
Eerder lieten Beijering en Van Mil al zien wat het belang was van de Feministiese Filmgroep Storing. Deze Rotterdamse groep vond dat er te weinig aandacht was voor de vrouwenzaak en besloot daar verandering in te brengen. Met een loodzware camera gingen ze op bezoek bij wethouders, interviewden ze vrouwen en volgden ze acties hier en daar in de stad.
Hun films zijn terug te vinden in het Stadsarchief en gaan over zaken als de abortuswetgeving en de vrouwenstaking van 1981. Ze deden verslag van de Heksennachten, waarin vrouwen de straat terugeisten, en berichtten over het vrouwbeeld in de media.
Bij gebrek aan een platform om hun werk te laten zien, werden films meestal vertoond voor de eigen achterban, bijvoorbeeld in het Vrouwenhuis. Destijds dachten de filmmaaksters niet dat hun werk baanbrekend was. Maar achteraf is duidelijk dat de films aspecten van de vrouwenstrijd laten zien die vergeten zouden zijn als deze films niet gemaakt waren.
Films in het Stadsarchief
In de vroegste films valt op dat Storing vooral registreert en dat de eigen stem van de vrouwen, letterlijk en figuurlijk, afwezig is. De namen van de vrouwen werden niet genoemd; het ging om het collectief. In de loop van de jaren tachtig veranderde dat — en veranderde ook de inhoud van de films.
Storing produceerde films over de toegankelijkheid van de arbeids- en woningmarkt, over straatintimidatie en vrouwelijke beeldvorming in de media. In samenwerking met de vakbond ABVA werd een film gemaakt over deeltijdarbeid. De Storing-films zijn allemaal terug te vinden in het online beeldarchief van het Stadsarchief Rotterdam.
Goede manier zichtbaar én hoorbaar
Het perspectief van vrouwen op een goede manier zichtbaar en hoorbaar maken is belangrijk. Ook nu nog. Nicky do Rosario deed het met haar fotoserie #IKBENKUNST. Ze fotografeerde honderd Rotterdamse vrouwen die dat beeld imiteerden en zei daarover: “Je kunt een persoon niet beoordelen op zijn of haar uiterlijk. We zijn allemaal uniek en mogen onze ruimte innemen in deze stad en op de wereld.”
Lilian Cardozo doet het in haar talkshow Femme X, waarin ze openhartige gesprekken voert met vrouwen die het verschil maken in kunst, cultuur, wetenschap, politiek, sport en ondernemerschap.
En in 2004 bedacht Natasja Morales het concept van Chicks And The City: een radioprogramma waarin jonge meiden betrokken en verantwoordelijk zijn voor de productie van een liveshow, waarin zij alles bespreekbaar maken en tegelijkertijd leren wat er allemaal bij een live mediaproductie komt kijken. Het leverde podcasts en films op die de leefwereld en het perspectief van jonge vrouwelijke makers tonen.
En ook Beijering en Van Mil zelf streven ernaar in 2025 de zichtbaarheid, hoorbaarheid en verbondenheid van de Rotterdamse vrouwen te vergroten door de spotlight op hen te richten, hun stemmen te versterken en duurzame netwerken te bouwen. Dat is nodig, want vrouwenrechten zijn nooit vanzelfsprekend en alleen samen staan we sterk.