De helft van de Rotterdamse stemlokalen is niet volledig zelfstandig toegankelijk voor mensen met een lichamelijke beperking. Dat blijkt uit onderzoek van de Rekenkamer Rotterdam naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026. Volgens de onderzoekers zijn veel van de knelpunten met relatief eenvoudige maatregelen op te lossen.
De Rekenkamer onderzocht tijdens de verkiezingen 219 van de 352 Rotterdamse stembureaus, verdeeld over 196 unieke stemlocaties. Daarbij werd gekeken of mensen met een lichamelijke beperking zelfstandig van de ingang tot de stembus konden komen. Hiervoor werd gebruikgemaakt van de landelijke toegankelijkheidscriteria van het ministerie van Binnenlandse Zaken.
Uit het onderzoek blijkt dat slechts 48 procent van de onderzochte stemlokalen volledig voldoet aan alle cruciale toegankelijkheidseisen. Dat betekent dat 52 procent beperkt of niet zelfstandig toegankelijk is. Toch nuanceert de Rekenkamer dat beeld. Zo voldoet 80 procent van de onderzochte stemlokalen aan minimaal 80 procent van de cruciale toegankelijkheidseisen. Volgens de onderzoekers kunnen veel locaties met kleine aanpassingen alsnog volledig toegankelijk worden gemaakt.
Vooral problemen bij de ingang
De meeste knelpunten bevinden zich bij de entree van de stemlokalen. Hoge of slecht overbrugde drempels, zware deuren en te smalle doorgangen zorgen ervoor dat mensen met een lichamelijke beperking niet altijd zelfstandig naar binnen kunnen.
Binnen de stemlokalen gaat het juist vaak goed. De vloeren zijn meestal vlak, er is voldoende ruimte om met een rolstoel te manoeuvreren en in 98 procent van de gevallen is een verlaagd stemhokje aanwezig. Ook de route naar het stemlokaal is doorgaans goed bereikbaar. Bij meer dan 90 procent van de locaties zijn de routes vlak, verhard en vrij van obstakels. Wel ziet de Rekenkamer ruimte voor verbetering bij gehandicaptenparkeerplaatsen en veilige oversteekplaatsen.
Weinig stemlokalen voldoen aan alle extra voorzieningen
Naast de wettelijke eisen keek de Rekenkamer ook naar voorzieningen die zelfstandig stemmen gemakkelijker maken, zoals stoelen met armleuningen, leesloepen met verlichting en goed aangebrachte matten en drempelhulpen.
Slechts 16 procent van de stemlokalen voldoet aan alle wenselijke voorzieningen. Tegelijkertijd scoort een grote groep locaties hoog: 112 stemlokalen voldoen aan meer dan 80 procent van deze criteria. Op veel locaties waren de voorzieningen wel aanwezig, maar niet direct bruikbaar. Zo lagen leesloepen soms nog in de doos of ontbraken de batterijen.
Gemeentelijke panden doen het niet beter
Opvallend is dat gemeentelijke gebouwen nauwelijks beter scoren dan particuliere locaties. Van de 81 onderzochte stemlokalen in gemeentelijk vastgoed voldoet 49 procent niet volledig aan de cruciale toegankelijkheidseisen. Bij particuliere locaties ligt dat percentage met 48 procent vrijwel even hoog.
Volgens de Rekenkamer is dat zorgelijk, omdat gemeentelijke gebouwen vaak het hele jaar een publieke functie hebben. Permanente aanpassingen verbeteren daarom niet alleen de toegankelijkheid tijdens verkiezingen, maar ook daarbuiten.
Informatie klopt niet met praktijk
De gemeente informeerde inwoners en de gemeenteraad volgens de Rekenkamer tijdig over de verkiezingen. Via websites, sociale media, de Stadskrant en andere communicatiekanalen werd aandacht besteed aan de toegankelijkheid van stemlokalen. Toch klopt de verstrekte informatie volgens de Rekenkamer niet met de praktijk. Het college stelde vooraf dat, op vier locaties na, alle stemlokalen toegankelijk waren. Tijdens de schouw bleek echter dat ongeveer de helft van de onderzochte locaties niet volledig zelfstandig toegankelijk was.
Ook 28 leden van de Vereniging Gehandicaptenorganisaties Rotterdam bezochten tijdens de verkiezingen verschillende stemlokalen. Hun ervaringen sluiten grotendeels aan bij de bevindingen van de Rekenkamer. Zij zijn overwegend positief over de bereikbaarheid en bruikbaarheid van de stemlokalen, maar noemen eveneens te steile drempeloverbruggingen, smalle doorgangen en onvoldoende ondersteuning voor mensen met een visuele beperking als aandachtspunten.
Niet overal een stemlokaal op loopafstand
De gemeente streeft ernaar dat iedere Rotterdammer binnen 750 meter van huis een stemlokaal kan bereiken. Volgens een lichte toets van de Rekenkamer lijkt dat aan de randen van de stad niet overal het geval. Onder meer in Lombardijen, Hoogvliet, Pernis, Hoek van Holland en Rozenburg liggen gebieden waar inwoners verder moeten reizen om een stemlokaal te bereiken.
De Rekenkamer doet daarom drie aanbevelingen aan het college:
1. Allereerst moeten kleine fysieke obstakels, zoals drempels en verkeerd aangebrachte overbruggingen, sneller worden opgelost. Ook adviseert de Rekenkamer om toegankelijkheidsmaatregelen beter te controleren tijdens verkiezingsdagen en hierover duidelijkere instructies te geven aan stembureauleden.
2. Daarnaast zouden voorzieningen zoals leesloepen, stoelen met armleuningen en tijdelijke gehandicaptenparkeerplaatsen standaard onderdeel moeten zijn van de inrichting van stemlokalen.
3. Tot slot adviseert de Rekenkamer om permanente verbeteringen eerst uit te voeren in gemeentelijk vastgoed en daarna ook afspraken te maken met eigenaren van particuliere stemlocaties. Daarmee kan de toegankelijkheid van zowel stemlokalen als andere publieke gebouwen verder worden verbeterd.